در روز فتح مكه ، چندين برابر مسلمانانى بوده كه در روز حديبيه او را همراهى مىكردند ؛ زيرا تعداد ياران ايشان در حديبيه را هزار و چهارصد ( بنا به روايت مسلم و ديگران ) ؛ هزار و پانصد و بيست ؛ هزار و ششصد و هزار و سيصد نفر برشمرده‌اند ، ولى تعداد مسلمانان در روز فتح مكه ، ده هزار يا دوازده هزار نفر ذكر شده است . نووى سعى كرده است به الفاظ و كلماتى كه در حديث ابوهريره و حديث ام‌هانى نشان از فتح مكه از راه توسّل به زور دارند ، پاسخ بدهد كه البته پاسخ وى جاى تأمل دارد و ما بعد از ذكر سخن وى ، بدان مىپردازيم ، او در برابر فرمان پيامبر صلى الله عليه و آله به « از دمِ تيغ بگذرانيد » مشركان و كشتن ايشان به وسيلهء خالد ، مىگويد : اما اينكه آن حضرت صلى الله عليه و آله فرموده باشد : « آنها را از دم تيغ بگذرانيد » و نيز كشته شدن چند تن از ايشان به دست خالد ، حمل مىشود بر اين كه منظور ، آن دسته از كفارند كه قصد جنگ داشته‌اند . اين تأويل و تفسير نووى ، از سخن پيامبر صلى الله عليه و آله كه فرمود : « آنها را از دم تيغ بگذرانيد » اگر در مورد كسانى باشد كه به جنگ برخاسته‌اند يا بايد به نام معرفى شده باشند و يا معرفى نشده باشند . براى فرض اول ، دليلى در دست نيست و فرض دوم ، مسلّم است و مستلزم آن است كه كسانى كه بايد كشته شوند ، محدود نيستند . بنابراين فرمان به كشتن ، جنبهء عام براى همهء آنها دارد و خود دليلى بر فتح مكه با توسل به زور است ؛ چرا كه اگر صلحى صورت گرفته بود ، نياز به چنين فرمانى نبود . اينكه فرمان از دم تيغ گذراندن ، جنبهء عام براى همهء آنها دارد ، منافاتى با عدم آغاز جنگ با آنها ندارد و اين مضمون خبرى است كه در مغازى موسىبن عقبه و سيرهء ابن‌اسحاق ، با لفظ ابن‌اسحاق آمده كه مىگويد : رسول خدا صلى الله عليه و آله وقتى فرمان ورود به مكه را به لشكريان اسلام داد ، از فرماندهان پيمان گرفت جز با كسانى كه به جنگ برمىخيزند ، جنگ نكنند و با اين حال از چند نفر نام برد و دستور قتل آنها را صادر كرد - حتى اگر پشت پردهء كعبه پنهان شده باشند - زيرا ممانعت از آغاز جنگ با آنها يا با قريش مكه ، به معناى ترك نبرد و كشتار با افرادى از ايشان نيست . آغاز نكردن جنگ ، به مفهوم عطوفت به ايشان و اميد اسلام آوردن آنها و افزايش تعداد مسلمانان است . همچنين احتمال دارد كه فرمان به عدم آغاز جنگ با كفار